Câu chuyện luật pháp: NHẬN ĐỊNH VỀ PHÁN QUYẾT CỦA TỐI CAO PHÁP VIỆN HOA KỲ MIỄN TỐ CHO MỘT TỔNG THỐNG ...Thiện Ý

 

NHẬN ĐỊNH:

VỀ PHÁN QUYẾT CỦA TỐI CAO PHÁP VIỆN HOA KỲ CHO TỔNG THỐNG QUYỀN MIỄN TỐ KHÔNG DỰ LIỆU TRONG HIẾN PHÁP.

 Thiện Ý

Như mọi người đã biết, ngày 1 Tháng 7 vừa qua Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đã ra phán quyết về thỉnh cầu thượng tố của ứng viên cựu Tổng thống Donald Trump; muốn được hưởng quyền miễn tố tuyệt đối liên quan đến các hành vi phạm pháp trong nhiệm kỳ 4 năm làm Tổng thống. Vì thỉnh cầu thượng tố này trước đó đã bị Tòa án phúc thẩm liên bang cấp dưới bác khước, với cùng căn cứ pháp lý như tòa án cấp dưới: Đó là nguyên tắc tối thượng của pháp luật,bao gồm Hiến pháp & hệ thống pháp luật: Rằng không ai được đứng trên luật pháp và mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật.

(Principle of supremacy of law: no anybody is above the law and everyone is equal before the law.)

Nay Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ ngày 1/7/2024 đã ra phán quyết với tỷ lệ 6 phiếu thuận, ba phiếu chống: Rằng cựu tổng thống Donald Trump được hưởng quyền miễn tố với “các hành động chính thức” (Official or public Acts) khi thi hành công vụ, trong khi các hành động phạm pháp ông thực hiện với tư cách cá nhân (private acts) không được hưởng miễn trừ.

Chánh án Tòa án Tối cao John Roberts thay mặt cho các thẩm phán công bố phán quyết: "Chúng tôi kết luận rằng theo cơ cấu quyền lực phân lập do hiến pháp định ra, cựu tổng thống phải được hưởng quyền miễn truy tố với các hành động công vụ trong nhiệm kỳ", ông Roberts nói, nhưng thêm rằng không phải mọi hành động của tổng thống đều là "công vụ"(Public acts).

"Cựu tổng thống không được hưởng quyền miễn trừ đối với những hành động phi công vụ. Tổng thống không đứng trên pháp luật", Roberts viết.

 

Sau đây là một số nhận định của chúng tôi về phán quyết trên.

 

1.Phán quyết của Tối cao Pháp viện chỉ cho một tổng thống Hoa Kỳ được hưởng quyền miễn tố tương đối (relative immunity).

     Nghĩa là chỉ miễn tố về các hành vi chính thức (official acts) thuộc chức năng Tổng thống liên quan đến công vụ (public acts) trong nhiệm kỳ. Khác với thỉnh cầu miễn tố tuyệt đối (absolute immunity). của ứng viên cựu Tổng thống Donald Trump, muốn được miễn tố về mọi hành vi phạm pháp trong suốt nhiệm kỳ dù có tính công vụ hay cá nhân.

   

2.Phán quyết này quả là một thắng lợi pháp lý cho ứng viên cựu Tổng thống Donald Trump và cho cả các đời Tổng thống Hoa Kỳ  lưỡng đảng sau này.

 

Đối với ứng viên cựu Tổng thống Trump, đây là một thắng  lợi pháp lý nửa vời.Nhưng đã đem lại lợi ích thực tế trước mắt liên quan đến các vụ án mà ông Trump đang bị truy tố về các tội hình sự đã phạm trong thời gian tại chức. Đó là  ứng viên Trump có thể dựa vào phán quyết này để thực hiện hữu hiệu chiến thuật trì hoãn kéo dài các vụ kiện đang tiến hành, ít nhất là cho đến sau ngày bầu cử mùng 5-11-2024 tới đây.Thực tế sau phán quyết của TCPVHK, các vụ án liên quan đến cựu Tổng thống Trupmp đã và đang tiến hành đã bị khựng lại. Chẳng hạn như vụ án ở New York, ứng viên cựu Tổng thống Donald Trump đã bị bồi thẩm đoàn 12 người phán quyết là có tội với tất cả 34 tội danh bị truy tố đang chờ Tòa tuyên án phạt vào ngày 11-7-2024 . Nhưng nay do phán quyết của TCPV, đã được dời lại đến tháng 9-2024 tới đây. Vì để các Tòa án thụ lý có thêm thời gian nghe hai bên công tố và luật sư của bị can tranh biện về hành vi bị kết án là hành động cá nhân (Private acts) hay hành động chính thức vì công vụ (Official or public actc). Tương tự, các vụ án khác đang tiến hành cũng bị khựng lại. Đó là vụ án  ở Tòa án Liên bang ở Florida liên quan đến hành động của cựu Tổng thống Trump sau khi mãn nhiệm, đã đem các tài liệu mật chưa được giải mật về cất giữ tại tư gia ở Mar-A-Lago.Hay vụ án đang tiến hành tại Tòa án Tiểu bang Georgia liên quan dến nỗ lực đảo ngược kết quả bầu cử Tổng thống năm 2020…Tất cả nay cũng bị khựng lại sau phán quyết của TCPVHK ngày 1-7-2024.

 

Tất cả diễn biến thực tế trên đã giúp cựu Tổng thống Trump đã có cơ may thành đạt các mục đích trông đợi bấy lâu nay: (1) Nếu đắc cử, trong ngôi vị tân Tổng thống, Donald Trump có thể ra lệnh cho Bộ trưởng tư pháp trong nội các đình chỉ mọi vụ án đã bị truy tố. (2) Nếu không đắc cử Tổng thống, ứng viên Trump vẫn có cơ hội thoát tội, nếu được các quan tòa, nhất là các quan tòa đồng đảng Cộng Hòa lại có óc phân cực đảng phái, dựa trên phán quyết ngày 1-7-2024 vừa qua của TCPV Hoa Kỳ, cho miễn tố khi coi đó là những “hành động chính thức mang tính công vụ (Puplic acts), không phải là hành động cá nhân (private acts)”. Giả như các vụ án đã và đang tiến hành nêu trên, mà Tòa có xác nhận các hành vi này của cựu Tổng thống Trump là hành động cá nhân và bị kết án. Ông Trump vẫn có quyền kháng án và thượng tố lên TCPVHK. Nơi đây với tính phân cực, chánh án và các thẩm phán thuộc đảng Cộng hòa chiếm đa số (6/3), nếu muốn vẫn có thể giải cứu đồng đảng Donal Trump bằng một phán quyết hủy án chung thẩm cấp dưới, với giải thích rằng hành vi bị Tòa dưới kết án không phải là hành động cá nhân, mà là hành động chính thức mang tính công vụ. Thế  là cựu Tổng thông Trump thoát tội.

    

Vì thế, theo nhận định của chúng tôi, nếu phán quyết này đã đem lại lợi ích trước mắt giải cứu được cho một ứng viên cựu Tổng thống Cộng hòa thoát tội; cũng như lợi ích lâu dài cho các đời tổng thống lưỡng đảng sau này có căn cứ dễ dàng phạm tội và thoát tội, nhân danh hành động chính thức vì công vụ để thành đạt lợi ích cá nhân; thì phán quyết này cũng đã đưa đến nhiều hệ quả tai hại trước mắt cũng như lâu dài, nhiều mặt đối với sự vận hành ổn cố gần 250 năm qua (1787-2024) của nên tư pháp Hoa Kỳ nói riêng và nền chính trị cộng hòa vận hành trên nền tảng nguyên tắc tam quyền phân lập nói chung.

 

3.- Phán quyết của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đã thể hiện sự phân cực mang tính đảng phái lên đến đỉnh cao của ngành tư pháp Hoa Kỳ. (Tương tự như thực tế phân cực cũng đã lên đến đỉnh cao của ngành lập pháp Hoa Kỳ là hiện tượng phân cực trong Thượng và Hạ viện Hoa Kỳ.Sự phân cực cũng đã hiện hữu trong nhận dân, toàn xã hội Hoa Kỳ ngày nay…như mọi người đều thấy)

Sư phân cực đã thể hiện trong phán quyết qua đa số 6 phiếu thuận (Cộng hòa bảo thủ) trên thiểu số 3 phiếu chống (Dân chủ cấp tiến) và cũng thể hiện rõ nét qua các luận điểm pháp lý trái ngược giữa chánh án và các thẩm phán tối cao pháp viện Hoa Kỳ ở hai bên lưỡng  cực.

Chẳng hạn John Robert, dù là  Chánh án TCPVHK, nhưng qua những luận điểm pháp lý viết trong phán quyết cho thấy tính phân cực, tạo lợi thế thoát hiểm cho cựu tổng thống đồng đảng Cộng Hòa đang mắc nạn hình sự.

Roberts đã viết, rằng các cuộc thảo luận của Trump với quyền tổng chưởng lý (Bộ trưởng tư pháp) của ông là chính thức và không thể là một phần của cuộc truy tố. Nhưng những tương tác của ông với Phó Tổng thống Mike Pence và những người khác “đặt ra những câu hỏi khó hơn”. Roberts viết, “giao vấn đề cho các tòa án cấp dưới giải quyết”. Nhưng khi làm như vậy, Roberts cảnh cáo, các tòa án “không được điều tra động cơ của Tổng thống”;và, trong trường hợp với Phó tổng thống Pence, nỗ lực của Trump nhằm gây áp lực buộc phó tổng thống của mình can thiệp vào việc kiểm phiếu bầu cử của Quốc hội “ít nhất được cho là không bị truy tố”. (“is at least presumptively immune from prosecution.”)

 

Trong khi đó, quan điểm pháp lý cua các thẩm phán thiểu số (dân chủ cấp tiến) thì sao?

 

Thẩm phán Sonia Sotomayor một trong  ba Thẩm phán (Dân chủ cấp tiến) đã phản đối mạnh mẽ ý kiến ​​của đa số các thẩm phán Cộng hòa bảo thủ.Bà cho rằng phán quyết này có thể sẽ cho phép tổng thống ra lệnh cho Đội SEAL 6 ám sát một đối thủ chính trị, tổ chức đảo chính quân sự để nắm giữ quyền lực hoặc nhận hối lộ để đổi lấy ân xá. 

 “Ngay cả khi những kịch bản ác mộng này không bao giờ xảy ra và tôi cầu nguyện rằng chúng không bao giờ xảy ra,(nhưng) sự thiệt hại đã xẩy ra”. Sotomayor  viết “Trong mọi việc sử dụng quyền lực chính thức, theo phán quyết nàyTổng thống đã trở thành một vị vua đứng trên pháp luật."

(Even if these nightmare scenarios never play out, and I pray they never do, the damage has been done," Sotomayor wrote. "In every use of official power, the President is now a king above the law.").

 

Vì thế, sự phân cực này đã làm mất tính chất độc lập, khách quan, công bình, vô tư vốn cần phải có của một cơ quan tư pháp tối cao của Hoa Kỳ. Phân cực này đã chính trị hóa các thẩm phán Tối Cao Pháp Viện khiến mọi phán quyết đều nhằm lợi ích chính trị cho các cá nhân đồng đảng và cho chính đảng của mình. Một phán quyết đã coi lợi ích cùa cá nhân, cục bộ cao hơn lợi ích pháp lý, thể chế chính trị cộng hòa, và lợi ích của nhân nhân dân và tổng thể quốc gia Hoa Kỳ.

Vì nếu không bị phân cực theo tính đảng phái, TCPVHK đã hành xử theo đúng chức năng là phải ra một phán quyết khác hơn mang tính pháp lý thuần túy, phù hợp với Hiến pháp HK. Đó là phán quyết dứt khoát đúng theo quy đinh của Hiến pháp: Rằng  không có Tổng thống Hoa Kỳ nào được quyền miễn tố tuyết đối hay miễn tố tương đối. Nghĩa là bất cứ hành động nào trong 4 hay 8 năm nhiệm kỳ, dù là thi hành công vụ vì lợi ích quốc gia hay hành vi cá nhân vụ lợi, đã vô tình hay cố ý vi phạm pháp luật.Tất cả đều bị khởi tố. Việc xét định miễn tố hay khởi tố, phán quyết có tội hay vô tôi, án được giảm khinh, gia trọng hình phạt hay tha bổng…Tất cả đều thuộc cơ quan tư pháp có thẩm quyền xét định căn cứ trên Hiên pháp và luật pháp Liên bang hay Tiểu bang Hoa Kỳ hiện hành.

4. Phán quyết của TCPVHK ngày 1-7-2024 đã vi hiến một cách rõ rệt.

    Vi hiến:

(1)-Vì Hiến Pháp Hoa Kỳ không có điều khoản nào quy định bất cứ sự miễn trừ truy tố hình sự hay dân sự nào cho một Tổng thống đã hành động vi luật trong suốt nhiệm kỳ.

Thực tế cho đến nay chỉ thấy có những án lệ của TCPV Hoa kỳ, phán quyết cho các vị Tổng thống đều được miễn truy tố hình sự vì đã thực hiện những hành vi được qui định là nhiệm vụ của Tổng thống.(khộng có trong Hiến Pháp Hoa Kỳ) 

(There is nothing in the Constitution that gives presidents immunity in civil or criminal legalproceedings, but there have been other Supreme Court decisions that have set the precedent of what we think of as presidential immunity.

 Presidents are shielded from prosecution for official acts in office )

(2) Vi hiến vì vi phạm nguyên tắc phân quyền tam lập của Hiến Pháp. Vì khi đưa ra phán quyết cho Tổng thống được miễn tố các hành động chính thức (official acts) thuộc chức năng Tổng thống liên quan đến công vụ (public acts) trong nhiệm kỳ mà vi luật; như thế là các thẩm phán TCPV Hoa Kỳ đã viết thêm vào Hiến Pháp một quyền miễn trừ không có trong hiến pháp. Nếu cần thiết phải cho tổng thống miễn tố các hành vi phạm pháp vì công vụ, nhiệm vụ bổ khuyết này, đúng ra là phải do cơ quan lập pháp là quốc hội làm bằng một tu chính án, chứ không phải Tối Cao Pháp Viện như đã làm là vi hiến.Nghĩa là ngay cả khi quốc hội muốn thêm hay sửa đổi Điều Khoản nào của Hiến Pháp, cũng phải làm theo đúng thủ tục tục hiến định. Đó là thủ tục quốc hội soản thảo và thông qua Tu chính án như đã từng làm 28 Tu chính án trước đây; liên quan đến nhiều Điều khoản của bản Hiến pháp soạn thảo ban hành từ năm 1787.

THAY LỜI KẾT:

Đến đây một vấn đề  đặt ra là có nên để tồn tại một phán quyết vi hiến của TCPVHK ngày 1-7-2024 hay không?

Theo thiển ý, bất cứ phán quyết hay luật lệ vi hiến nào cũng cần được hủy bỏ để thay thế bằng nhưng phán quyết hay luật lệ hợp pháp và hợp hiến. Phán quyết thêm quyền miễn tố một số hành vi phạm pháp của một Tổng thống trong nhiệm kỳ, ngoài dự liệu của Hiến Pháp Hoa Kỳ 1787 là vi hiến cần được hủy bỏ. Bằng cách nào?

1.             Các Thẩm phán TCPVHK vì lợi ích lâu dài của đất nước, cần tự giác xét lại hay làm theo khiếu tố của cá nhân hay tập thể công dân,pháp nhân. Để ra phán quyết hủy bỏ phán quyết ngày 1-7-2024; thay thế bằng một phán quyết hợp hiến  theo đúng hiến định; rằng Tổng thống Hoa Kỳ  không ai có quyền miễn tố nào hết. Vì mọi người đều phải chấp hành và bảo vệ Hiến pháp và pháp luật. Nhất là Tổng thống Hoa Kỳ, công dân số 1 của quốc gia xây dựng trên nền tảng chế độ cộng hòa dân chủ pháp trị;hơn ai hết Tổng thống  phải tôn trọng nguyên tắc thượng tôn luật pháp và mọi người bình đẳng trước pháp luật. 

2.             Quốc hội tự giác hay do yêu cầu của các cá nhân hay tập thể công dân, pháp nhân: khuyến cáo TCPVHK cách nào đó hủy bỏ và thay thế một phán quyết hợp hiến.

       Nếu Quốc hội thấy phán quyết ngày 1-7-2024 là hữu lý, cần thiết, hữu ích cho sự vận hành hữu hiệu guồng máy công quyền quốc gia, có lợi ích lâu dài cho nhân dân và nền cộng hòa Hoa kỳ thiết định gần 250 năm qua (1787-2024), muốn duy trì phán quyết này, Quốc hội có thể khởi động tiến hành thủ tục thực hiện một tu chính án theo đúng quy định của Hiến Pháp Hoa Kỳ 1787.

 

Thiện Ý

Houston, ngày 4-7-2024