Nghiên cứu luật pháp:TỐ QUYỀN TRONG VỤ KIỆN NGOẠI TÌNH TRONG LUẬT PHÁP HOA KỲ.Luật gia Tạ Quốc Tuấn,

 

TỐ QUYỀN CHỈ THỐNG

TRONG VỤ KIỆN NGOẠI TÌNH

 Luật gia Tạ Quốc Tuấn

LTS. Luật gia Tạ Quốc, tốt nghiệp Cao học luật tại đại học Luật khoa Sài Gòn trước năm 1975. Tốt nghiệp các văn bằng chuyên môn tại đại học Hoa Kỳ và là nhà nghiên cứu pháp lý, chính trị có nhiều bài viết trên các tạp chí chuyên đề ở Việt Nam (trước 1975) và hải ngoại (sau 1975).

Luật gia Tạ Quốc Tuấn đã cộng tác trong Ban Tiệp Tập Tạp chí chuyên đề Luật Pháp & Đời Sống (2024-2009).Đây là một trong những bài Luật gia Tạ Quốc Tuấn đã viết trên Tạp chí LP & ĐS chúng tôi mạn phép tác giả cho phổ biến lại bài này và các bài khác trên Diễn đàn Luật Pháp & Đời Sống.

Trân trọng.

Thiện Ý

 

          Phổ thông pháp cho phép người phối ngẫu kiện gian phu tư thông với người phối ngẫu của mình qua một số tố quyền: tố quyền thông gian

(action for criminal conversation), tố quyền ly gián tình thương (action for alienation of affections), tố quyền bội hôn (action for breach of promise to marry), tố quyền dụ gian (action for seduction).

Vì tố quyền dụ gian (một sự xâm hại quyền lợi nay có tính cách lịch sử nhiều hơn) là tố quyền cho phép cha của người con gái sa ngã quyền kiện tình nhân của người con gái dựa vào thuyết tình nhân của người con gái can thiệp vào quyền của người cha đối với các gia vụ của con gái (theory of interference with the father’s right to his daughter’s domestic services) không có liên hệ gì đến tội ngoại tình nên không được xét trong bài này.

     Tố quyền thông gian đòi hỏi bằng chứng bị cáo đã giao hợp tính dục ngoại tình với vợ của nguyên cáo, kể cả trong trường hợp hiếp dâm hay quan hệ tính dục có thỏa thuận.

     Tố quyền ly gián tình thương, nhằm bảo vệ quyền lợi thân thuộc (relational interest) của người chồng, cho phép người chồng kiện căn cứ trên sự can thiệp của người khác vào hôn nhân giữa người chồng và vợ khiến cho người vợ thay đổi thái độ và tình yêu đối với chồng.

 Các tố quyền trên thường được gọi chung là “heart balm action” mà chúng tôi tạm dịch là “tố quyền chỉ thống” (chỉ = thôi, ngừng, dừng, chấm dứt; thống = sự đau đớn). Mỗi một sự xâm hại quyền lợi của người khác cho phép “nạn nhân” kiện đòi bồi thường thiệt hại, để “xoa dầu” (to embalm) cho con tim đau đớn của mình. Tố quyền này được sử dụng trong các tố tụng qui trách các tội bội hôn, ly gián tình thương, dụ gian và thông gian. Xưa kia còn có những án lệnh (writs) về tội “dụ dỗ” (enticement), “cưỡng hiếp” (ravishment) cũng như nhiều phương pháp bổ cứu ngoại lai khác.

“Bội hôn” không phải là một hành vi lập ước (contract action) mà là một sự xâm hại quyền lợi của người khác (tort).

 “Ly gián tình thương” liên quan tới việc làm cho một người phối ngẫu chuyển tình thương của mình đối với người phối ngẫu kia sang một người không phải là người phối ngẫu.

     “Thông gian” là một từ đồng nghĩa với từ “ngoại tình”.

 Ở những tiểu bang mà tố quyền chỉ thống còn tồn tại, tố quyền này có thể do người vợ hay người chồng sử dụng. Tuy nhiên, thay vì nới rộng phạm vi áp dụng các tố quyền trên cho những người vợ bị hại thì hầu hết các tòa án và quốc hội tiểu bang lại dùng chính sách trái ngược. Có ít nhất là 28 tiểu bang đã hoặc là thủ tiêu hoặc là hạn chế các vụ này. Thí dụ Haye v. Haye, 824 S.W. 2d 422 (Ky 1992); Neal v. Neal, 125 Idaho 627, 873 P. 2d 881 (Idaho App. 1993); Russo v, Sutton, 310 S.C. 200, 422 S.E. 2d 750 (S.C. 1992).

Tuy nhiên, cũng có một vài tiểu bang gần đây đã tái xác định các tố quyền kể trên. Thí dụ TCPV tiểu bang Utah đã xác nhận tố quyền ly gián cảm tình, phán rằng tòa bảo vệ “lợi ích quí trọng trong quan hệ hôn nhân, kể cả hành động thân mật, bầu bạn, ủng hộ, bổn phận và tình yêu”. Nelson v. Jacobsen, 669 P. 2d 1207 (Utah 1983) (nhấn mạnh trong nguyên văn). Xem thêm Overstreet v. Merlos, 570 So. 2d 1196 (Miss. 1990); Heist v. Heist, 46 N.C. App. 521, 265 S.E. 2d 434 (1980).

 Mặt khác, vì thấy tố quyền chỉ thống “đã bị lạm dụng một cách trầm trọng và đã bị những kẻ bất lương dùng làm một công cụ tống tiền để đắc lợi vô căn” và “việc cho bồi thường thiệt hại bằng hiện kim trong những tố tụng này không có hiệu quả cho việc bồi thường những thống khổ tinh thần hay tình cảm chân thực”, nên quốc hội tiểu bang Illinois đã giới hạn sự bồi hoàn thiệt hại trong những tố tụng này vào sự thiệt hại thực sự và cấm “những bồi thường thiệt hại có tính cách trừng phạt, làm gương, báo phục hay gia trọng” (punitive, exemplary, vindictive or aggravated damages).

 Lẽ dĩ  nhiên, thiệt hại gia trọng vẫn là động cơ thực sự cho những tố tụng trong đa số các tiểu bang cho phép kiện đòi bồi thường thiệt hại. Còn việc đánh giá các bồi thường thiệt hại có tính cácch trừng phạt có thể đưa đến những kết quả hoang đường, mặc dù gần đây các tòa án đã có quan điểm thiên kiến về những phán định có vấn đề này.

 Có vài bản án đáng nhắc tới ở đây.

 Trong vụ Gorden v. Sims, -- Minn. --, 237 N.W. 2d 67 (1975) TCPV tiểu bang Minnesota tuy tỏ ý không thích những loại bồi thường thiệt hại này nhưng đã phán rằng “cho đến khi quốc hội tuyên bố là các cá nhân được tự do xâm nhiễu quan hệ đặc biệt có giữa vợ và chồng, bản Tòa thấy không có lý do cấp bách nào bắt buộc phải làm như vậy” và đã duy trì phán quyết của tòa dưới cho người chồng bị người hàng xóm thông dâm với vợ trong lúc ông ta bị bệnh được bồi thường $ 20,000.

 Trái lại, trong một tố tụng tương tự, Jasterbowski v. Michos, 44 Ohio App. 2d 201, 337 N.E. 2d 627 (1975), tòa thượng thẩm tiểu bang Ohio đã thủ tiêu một phán định cho nguyên cáo được bồi thường thiệt hại $ 15,000 vì nhận thấy là tuy bị cáo thú nhận đã có giao hợp tính dục với vợ của nguyên cáo nhưng nguyên cáo không chứng tỏ được là đã có thiệt hại thực sự nào mà chỉ nói một cách mơ hồ là bị “phiền não” (upset), “thần kinh khích động” (nervous), “tan nát” (a wreck), “tê liệt” (paralyzed), “không biết phải nghĩ gì” (didn’t know what to think). Ngoài ra, tham chiếu pháp qui ngoại tình của tiểu bang Ohio trước khi bị triệt tiêu qui định một hình phạt không quá $ 200 hay 3 tháng tù, tòa thượng thẩm còn bác phán định thêm $ 5,000 bồi thường có tính cách trừng phạt của tòa dưới.

 Năm 1993, một tòa thượng thẩm tiểu bang Missouri duy trì phán định là tình nhân của người vợ ngoại tình phải bồi thường $ 221,000 cho người chồng. Miller v. Neil, 867 S.W. 2d 523 (Mo. App. E.D. 1993).

 Một phán quyết đáng chú ý khác là Kyle v. Albert, 2 Fam.L. Rep. 2361, 28 Bucks Co. L. Rptr. 259 (Pa. 1976), trong đó một tòa án tiểu bang Pennsylvania thấy rằng quyền tư sự hiến định ngày nay cấm những tố tụng loại bồi thường thiệt hại này bởi vì “nếu vợ của nguyên cáo có quyền hiến định dùng các phương pháp ngừa thai, phá thai, cắt bỏ tử cung… mà không cần đến sự đồng ý của chồng thì người vợ cũng có quyền có những quan hệ tính dục một cách tự nguyện và tự nhiên với một người khác mà bà ta lựa chọn, đó là một điều hợp lý.”

 Còn TCPV tiểu bang Utah lại theo đường lối trung dung: phế bỏ tố quyền thông gian, nhưng duy trì tố quyền ly gián tình thương. Norton v. Macfarlane, 818 P. 2d 8 (Utah 1991).

Tuy nhiên, trong những năm gần đây nhiều người đã tìm cách làm phục hồi việc bồi thường thiệt hại bằng hiện kim dựa vào những nguyên nhân khác hơn là tố quyền chỉ thống và những cố gắng của họ đã không thành công.

 TCPV tiểu bang Wisconsin phán rằng việc người chồng kiện tình nhân của vợ ông vì đã phải chịu thống khổ tình cảm khi vợ ông sinh ra một người con có với người tình này chẳng có khác gì hơn là một nỗ lực phục hoạt tố quyền thông gian, bởi vì đứa con “chẳng qua cũng chỉ là một hậu quà tự nhiên có thể xảy ra” (no more than the natural and probable consequence). Koestler v. Pollard, 162 Wis. 2d 797, 471 N.W. 2d 7 (Wis. 1991).

 Cũng vậy, trong vụ Smith v. Pust, 23 Cal. Rptr. 2d 364 (Cal. App. 4 Dir. 1993), một tòa thượng thẩm tiểu bang California phán người chồng không thể đòi bồi thường trong một tố tụng liệu pháp y khoa bất đáng (medical malpractice) kiện một chuyên gia trị liệu (professional therapist) đã có giao hợp tính dục với vợ ông, bởi vì ông không phải là bệnh nhân của bị cáo và hành vi của bị cáo không “nhằm vào nguyên cáo”.

 TCPV tiểu bang Oklahoma đã bác đơn của một cập vợ chồng kiện một mục sư và giáo hội của ông với lý do hành vi tu sĩ bất đáng (clergy malpractice) vì mục sư đó đã “hành đạo” có tính cách tính giao với người vợ. Bladen v. First Presbyterian Church of Sallisaw, 857 P. 2d 789 (Okla. 1993).

 Ở tiểu bang Idaho, một người vợ đã thất bại về mọi nguyên cớ kiện tụng truyền thống khi bà tìm cách đòi bồi thường thiệt hại kiện chồng đã có tư tình ngoài hôn thú, bởi vì người vợ đã có quan hệ tính dục với chồng mà không biết là chồng đã bất trung. Neal v. Neal, 125 Idaho 627, 873 P. 2d 881 (Idaho App. 1993).

Luật gia Tạ Quốc Tuấn.