LUẬN CỔ SUY KIM: Chê và khen cũng đều có tội- CHÍNH NHÂN

LUẬN CỔ SUY KIM.

Chê và khen cũng đều có tội

 CHÍNH NHÂN       

 Sau khi “Biến Pháp Thất Ðiều” được công bố, hàng ngàn người cho rằng biến pháp đó bất tiện. Những người ấy bị ghi tên vào sổ  chờ ngày trị tội! Thái Tử phàn nàn:

-        Thật là rắc rối cho thứ luật pháp này!

        Vệ Ưởng nói:

-        Sở dĩ pháp lệnh không được thi hành là do những người trên vi phạm.

         Vệ Ưởng muốn trị tội Thái Tử, nhưng Thái Tử là người sẽ nối ngôi vua, nên Vệ Ưởng phải trị tội thầy dậy Thái Tử, đó là hai vị hòang thân, bằng cách thích chữ vào mặt. Kể từ đó mọi người dân đều tuân theo lệnh.

         Pháp lệnh thi hành trong 10 năm, dân Tần sống có nề nếp, trật tự. Ngòai đường không ai nhặt  của rơi, trong xóm không có sự gây gỗ ẩu đả, trong núi không có trộm cướp. Những người chê luật pháp bất tiện, giờ lại khen!

         Vệ Ưởng nói:

-        Khen cũng là đầu mối của sự xáo trộn!

         Rồi ra lệnh bắt những gia đình khen, chê đó đầy đi biên giới. Dân Tần im re không giám hở môi khen chê nữa!

 LUẬN CỔ SUY KIM:

       Các nhà chính trị đời sau cho Vệ Ưởng là nhà Ðại Cách Mạng. Trung tuần Tây Hán, Vương Mãn dựa vào Biến Pháp Vệ Ưởng làm một cuộc cách mạng tòan diện, nhưng sau 17 năm thì thất bại. Sự thất bại đó do đám nho sĩ lạc hậu sách động. Ðến Vương An Thạch của Tống, Khang Hữu Vi của Thanh cũng làm biến pháp, nhưng không ai thành công. Biến Pháp Thất Ðiều đó như thế nào?:

    1.- Từ trong xó núi ở Ba Thục, Tần dời đô về Hàm Dương.

   2.- Kiến huyện: Tần chia nước ra làm nhiều khu vực tùy theo hình thể của núi sông, mỗi khu vực là một huyện hành chánh, có viên huyện lệnh đứng đầu để thi hành luật pháp, ai trái lệnh thì chém đầu!

   3.- Tịnh thổ: Bắt dân phải cầy cấy đất hoang. Tuân thủ theo các đơn vị đo lường (thước, tấc,lạng,phân, đấu. . .) do Chính Phủ ban bố. Ai gian hoặc trái lệnh thì chém.

   4.- Ðịch thuế: Bãi bỏ chế độ Tỉnh Ðiền (Tỉnh Ðiền: Ruộng có dạng  chữ  tỉnh, gồm tám đám chung quanh và một đám ở giữa. 8 đám ngòai là của tư nhân, đám giữa là của vua, dân phải hợp sức lại làm cho vua, coi như là đã đóng thuế. ( Tỉnh  Ðiền Bát Nhất là ý nghĩa trên), thu lợi theo từng mẫu đất, không ai được quyền có ruộng riêng.

   5.- Bản phú: Nam thì canh tác, nữ thì dệt cửi. Ai làm ra nhiều sản phẩm thì miễn sưu dịch. Những kẻ lười biếng, những kẻ mua gốc bạn ngọn (mại bản) đều bị bắt làm nô tì. Những người làm thợ thì bị đánh thuế cao. Những nhà có hai trai trở lên, khi đến tuổi trưởng thành thì phải phân cư (ở riêng) và nộp một đĩnh tiền. Ai không chịu phân cư thì bị phạt tiền gấp bội.

   6.- Khuyến chiến: Ai chém được một đầu giặc thì được thăng một cấp. Nếu bại thì bị chém. Công nhiều thì thưởng nhiều, tha hồ ăn mặc, ai vô công thì làm tiện dân. Hòang tộc nếu vô công thì cũng bị truất xuống làm phó thường dân. Gây gỗ nhau thì bị phạt cả hai; ẩu đả nhau thì bị chém cả hai, bất chấp phải quấy.

   7.- Cấm gian: Cứ 5 nhà là một bảo, có bảo trưởng coi sóc, 10 nhà là một liên, có liên trưởng quán xuyến. Nếu một nhà có lỗi, chỉ cần một trong chín nhà không tố, thì cả 10 nhà bị chém!. Ai tố cáo được một chuyện gian coi như chém được một đầu giặc. Chứa người có tội hay người không có giấy tờ tùy thân thì gia sản bị tịch biên, và chiếu theo sự nặng nhẹ mà xử phạt.

 

       Nhìn chung 7 điều pháp lệnh trên đều có tính hà khắc, nhất là điều 7. Chính vậy mà Vệ Ưởng nói “Khen cũng là đầu mối của sự xáo trộn”. Vả chăng người xưa làm luật nặng về trừng phạt và răn đe để người dân sợ mà không giám phạm tội. Tuy nhiên dù xưa hay nay, luật pháp muốn đem lại hiệu quả thực tiễn thì việc áp dụng luật phải phân minh công bằng đối với mọi người, từ hàng dân giả đến hàng quan chức  chính quyền, dù kẻ phạm tôi là ai. Ngày nay nguyên tắc “Mọi người bình đều bình đảng trước pháp luật” trên thực tế  đã được thấy thể hiện ở các nước có chế độ dân chủ thực sự, nhưng ở các nướ cđộc tài các kiểu, điển hình như chế độ độc tại tòan trị cộng sản ở Việt Nam, Trung Quốc, Bắc Hàn, Cuba hay độc tài quân phiệt ở Miến Ðiện thì nguyên tắc này vẫn còn là một ước mơ. Vì thực tế ở các nước dân chủ, những người chức trọng quyền cao và con cháu họ khi phạm tội đều bị xử phạt theo pháp luật, còn ở các nứơc độ ctài các kiểu thì “Các đấng và con ông cháu cha làm lớn” một khi phạm tội thì thường được bao che cách này hay cách khác. Hỡi ôi, không biết đến bao giờ người dân Việt Nam mới được hưởng theo nguyên tắc “mọi người bình đảng trước pháp luật” hay là “Pháp bất vị thân” như người xưa thường nói?

 

CHÍNH NHÂN