LUẬT SO SÁNH (Comparative Law): Chương 30- Quyền được bồi thường do bị xử án oan

 

LUẬT SO SÁNH (Comparative Law)

 

 Bản dịch VŨ QUỐC  NGỮ, HIỆU ĐÍNH LS. ĐẶNG DŨNG

 

Chương 30- Quyền được bồi thường do bị xử án oan

Những người đã bị trừng phạt oan do bị kết án sai có quyền được bồi thường tùy vào trường hợp cụ thể.

Quyền được bồi thường do sai sót của công lý

đủ điều kiện để được bồi thường do bị xử án oan ?

=========

 Quyền được bồi thường do bị xử án oan

Tiêu chuẩn quốc tế yêu cầu các quốc gia phải bồi thường nạn nhân của việc xử án sai trong những hoàn cảnh nhất định. Quyền này là khác biệt so với quyền được bồi thường do bị giam giữ trái pháp luật (xem Chương 6 phần 4- Đền bù cho việc bắt giữ hoặc bị giam giữ trái pháp luật). Đây cũng là khác biệt với các quyền đền bù cho những hành vi vi phạm nhân quyền khác, bao gồm cả quyền xét xử công bằng. (Xem Chương 26 phần 6 – Xét xử lại trên cơ sở của những sự kiện mới được phát hiện)

Ngoại trừ Điều 10 của Công ước châu Mỹ, tiêu chuẩn quốc tế có những quy định tương tự.

Trợ giúp pháp lý nên có sẵn cho các cá nhân đòi bồi thường về những căn cứ đó nếu họ không có luật sư của sự lựa chọn hoặc không có khả năng chi trả cho luật sư.

 Ai đủ điều kiện để được bồi thường do bị xử án oan?

Để được bồi thường do bị xử oan sai, một cá nhân phải có đủ những điều kiện sau:

Bị kết án bởi một phán quyết cuối cùng về một cáo buộc hình sự (bao gồm cả hành vi phạm tội nhỏ). Bản án được coi là cuối cùng khi không còn có thêm đánh giá tư pháp hoặc đã sử dụng hết quyền kháng cáo hoặc vì thời hạn đã trôi qua.

 “Khi một người bị kết án với phán quyết cuối về một tội hình sự và sau này cáo buộc đã bị bác bỏ dựa vào những chứng cớ mới hoặc mới được phát hiện, và thực tế cho thấy người này bị kết án sai, thì người này sẽ được bồi thường theo pháp luật về việc đã bị trừng phạt, trừ khi chứng minh được rằng người này có lỗi (hoàn toàn hoặc một phần) trong việc không tiết lộ sự thật hoặc không đưa ra những chứng cứ mới đó đúng thời điểm.

 “Mọi người đều có quyền được bồi thường theo quy định của pháp luật trong trường hợp bị kết án bằng bản án cuối cùng bởi một sự sai sót của công lý”.

·         chịu hình phạt như là kết quả của bản án. Hình phạt có thể là một án tù hoặc bất kỳ loại hình khác của sự trừng phạt. Giam giữ hợp pháp trước khi xét xử không bị coi là trừng phạt; và

·         ân xá hoặc được tuyên vô tội dựa vào các sự kiện mới được tìm thấy cho thấy một sự sai sót của công lý, với điều kiện bị cáo không có lỗi trong việc không tiết lộ thông tin. Nhà nước có nghĩa vụ chứng minh bị cáo có lỗi trong việc che giấu thông tin.

Tòa án châu Âu cho rằng nếu bản án bị đảo ngược dựa vào việc đánh giá lại các bằng chứng, chứ không dựa vào các bằng chứng mới hoặc mới được phát hiện, yêu cầu bồi thường không áp dụng.

Ủy ban Nhân quyền đã làm rõ rằng Điều 14 của ICCPR không yêu cầu bồi thường nếu một cá nhân được ân xá nhân đạo hoặc lý do khác, bao gồm vốn chủ sở hữu, mà không liên quan đến sai sót của tòa án. Ngoài ra Ủy ban chỉ ra rằng bồi thường là không cần thiết khi những căn cứ để bác bỏ cáo buộc là việc bị cáo đã phải chịu một phiên toà bất công, chứ không phải dựa trên cơ sở sự thật mới được phát hiện cho thấy sự sai sót của công lý.

Điều 10 của Công ước châu Mỹ không đòi hỏi sự sai sót của công lý phải được dựa trên những sự kiện mới hoặc mới được phát giác.

Hầu hết các tiêu chuẩn quốc tế không yêu cầu nhà nước phải bồi thường nếu cáo buộc bị dỡ bỏ hoặc bị cáo được tuyên bố trắng án trong phiên tòa sơ thẩm hoặc phúc thẩm (và do đó không có lời kết tội cuối cùng). Tuy nhiên, một số hệ thống quốc gia, bồi thường được thực hiện trong những trường hợp như vậy. Thêm nữa, Điều lệ Ả rập bảo đảm quyền được bồi thường cho bất cứ ai được tuyên vô tội bởi phán quyết cuối cùng. Quy chế của Tòa án Hình sự quốc tế cho phép tòa án này bồi thường khi nó tìm thấy

rằng đã có một ngôi mộ và sai sót nghiêm trọng của công lý, nếu cá nhân đã được tuyên bố trắng án bởi một phán quyết cuối cùng hoặc các thủ tục tố tụng đã bị chấm dứt trên cơ sở của sự sai sót.

Các quốc gia phải ban hành luật bồi thường cho các nạn nhân của sự sai sót của tòa án.Những luật như vậy thường quy định thủ tục tiến hành bồi thường và có thể xác định số tiền phải trả. Tuy nhiên, nhà nước không thể chối bỏ nghĩa vụ bồi thường cho sai sót của tòa án với lý do không có luật hoặc thủ tục pháp lý.

Tòa án Châu Âu kết luận rằng thiệt hại tinh thần, chẳng hạn như đau khổ, lo lắng và bất tiện, nên được bồi thường cũng như thiệt hại tài chính.

Nếu sai sót của tòa án là kết quả của một sự vi phạm các quyền con người, ngoài việc bồi thường, cá nhân có quyền yêu cầu các hình thức bồi thường khác như bồi thường, phục hồi chức năng, sự hài lòng và sự bảo đảm không lặp lại.  

MỖI QUỐC GIA TRÊN THỰC TẾ ĐÃ TỎ RA BÁM THEO TRÌNH TỰ XÉT XỬ CÔNG MINH NHƯ TRÊN, VN CŨNG KHÔNG NGOẠI LỆ, HỌ ĐỀU CÓ THỂ Ử CÔNG MINH NHƯ TRÊN, VN CŨNG KHÔNG NGOẠI LỆ, HỌ ĐỀU CÓ THỂ DIỄN DỊCH THEO CÁCH THỨC KHÁC NHAU NHƯNG ĐỀU PHẢI BÁM THEO CÁC TRÌNH TỰ NÀY

 Bản dịch VŨ QUỐC  NGỮ, HIỆU ĐÍNH LS. ĐẶNG DŨNG