Câu chuyện Thầy Lang. Những Quyết Tâm Ðầu - Bs, sĩ Nguyễn Ý Đức·
Câu chuyện Thầy Lang.
Nay trong người
đã tỉnh khỏe, nhưng giận mình vì những thiếu sót chăm sóc năm qua, vội vàng làm
một màn ghi những điều sẽ thực hiện trong năm tới. Để duy trì sức khỏe tốt.
Ra điều ta đây
cũng văn minh, tiến bộ, cũng có NEW YEAR RESOLUTIONS như Tây như Mỹ.
Ưu
tiên số một là phải đi kiểm soát cái anh nhiếp hộ tuyến.
Mặc dù chỉ to bằng đầu ngón tay, nằm bao
quanh niệu quản, chẳng có công dụng gì to tát ngoài việc tiết ra mấy phân phối
tinh dịch để đưa tinh trùng đi kiếm mấy nàng trứng. Nhưng nếu anh ta sưng to,
tăng trưởng vô tổ chức, là mình có chuyện, ung thư dễ như chơi, nhất là đã vào
tuổi trên dưới sáu bó.
Cúi mình chổng mông cho người thầy thuốc đưa ngón
tay chuối mắn vào hậu môn, ngoáy qua ngoáy lại vừa nhột, vừa đau lại vừa mắc
cỡ. Nếu nhiếp hộ tuyến hơi sưng, bác sĩ sẽ thử nghiệm máu PSA ( Prostatic
Specific Antigen) để coi có bị ung thư không.
Ung thư nhiếp
tuyến hiện giờ là nguyên nhân tử vong thứ hai trong các bệnh ung thư ở nam
giới. Khám tuyến này qua hậu môn
(digital rectal exam) cần được làm mỗi năm một lần, kể từ tuổi 45 trở lên.
Rồi lần lượt
trong năm hai vợ chồng sẽ hỏi bác sĩ coi cần kiểm tra bộ phận nào ở các tiết
mục căn bản sau đây:
1-Ung thư ruột kết – trực tràng.
Bắt đầu từ tuổi 50, hàng năm nên thử coi trong phân có máu không. Sau đó có thể
được nội soi trực tràng xem trong ruột già có mấy cục u mềm (polyp), u cứng,
khiến chảy máu mỗi khi đi cầu. Khám nghiệm này là bước khởi đầu để truy tìm ung
thư ruột kết trực tràng, nguyên nhân tử vong thứ ba về ung thư ở đàn ông.
2-Bà
xã thì đưa đi chụp quang tuyến nhũ hoa
và khám phụ khoa, làm Pap smears.
Hàng năm chụp quang tuyến và hàng tháng tự
khám nhũ hoa là phương thức hữu hiệu để tìm u cục có thể gây ung thư của bộ
phận này.
Ung thư vú tự nó
không gây tử vong nhưng khi nó chạy vào máu, vào các cơ quan thì tỷ lệ tử vong
lên khá cao. Vì thế nếu kiếm ra bệnh khi còn thu gọn trong phạm vi cấu tạo của
vú thì hy vọng chữa lành lên tới 95%.
Pap smears là để
coi có bị ung thư cổ tử cung, thường xẩy ra ở quý bà tuồi trên 45. Phụ nữ người
Việt ta được coi như có tỷ lệ khá cao về ung thư này. Thử nghiệm này giản dị,
không đau. Bác sĩ chỉ cạo lấy một chút tế bào ở cổ tử cung, gửi đi phòng thí
nghiệm phân tích coi có nhóm tế bào “cứng đầu, hoang loạn” nào không.
3-Khám sức khoẻ tổng quát.
Từ tuổi ngoài
50, mỗi năm cần đi bác sĩ để làm một cuộc kiểm tra tổng quát, dù không có bệnh
gì.
Nhân dịp này một
số thử nghiệm sẽ được thực hiện như: đo điện tâm đồ để coi nhịp đập của tim;
thử máu coi lượng đường, cholesterol, chức năng của thận gan tuyến giáp trạng,
số lượng hồng huyết cầu. Không cần thiết phải chụp hình phổi mỗi năm , trừ
trường hợp tiếp tục hút thuốc lá, để sớm phát giác ung thư hai buồng phổi.
Không bị bệnh
cao huyết áp cũng nên đo áp huyết máu hai lần mỗi năm. Bệnh này đôi khi xẩy ra
âm thầm, rồi đùng một cái gây chuyện lớn như tai biến não, nhồi máu cơ tim. Cao
huyết áp vẫn được coi như một “Silent Killer”.
4-Khám mắt, đo lại cặp kính
hai tròng. Tiện thể để bác sĩ nhìn võng mạc, giác mạc coi còn tốt không, đồng
thời cũng xem có dấu hiệu của bệnh tăng nhãn áp (glaucoma), bong võng mạc
(retina detachement).
5-Khám răng miệng. Nha sĩ khuyên
ta nên đến thăm họ mỗi năm hai lần, để khám và để cậy bỏ những chất vôi đóng ở
chân răng. Đây là nguy cơ đưa tới viêm nớu và chân răng.
Tham khảo thêm ý
kiến về việc mới đây có nhiều chuyên viên răng miệng nói là nhiểm độc ở nếu
răng có thể gây một vài bệnh tim, đồng thời xem có dấu hiệu ung thư miệng hay
không.
6-Đến
khoảng tháng mười, hai vợ chồng nhớ đi chích
ngừa “Ông Cúm Bà Co”, viêm phổi luôn thể cũng coi lại xem có
cần chích ngừa phong đòn gánh (tetanus).
Cái vụ ngừa
phong đòn gánh này là ta hay quên lắm, vì sau khi được chích ba mũi lần đầu, ta
chỉ cần chích lại mỗi mười năm. Thời gian
cách nhau quá xa nên 90% các cụ đều không nhớ, cho tới khi chẳng may dẵm
phải cái đinh rỉ sét, bác sĩ hỏi thì mới vỡ lẽ là đã không chích ngừa.
Nếu có dự định du lịch Đông Nam Á châu thì chích ngừa viêm gan A và B.
7-Tự nhìn trong gương hay nhờ người bạn đường coi trên da xem có gì bất thường mới
xuất hiện
như cục thịt nhỏ, miếng da đỏ, hay vết thương chẩy nước. Vì ở tuổi cao này, ung
thư da cũng hay xẩy ra nhất là với quý vị hay phơi nắng “cho nó bổ xương”.
8-Năm vừa qua,
tiệc tùng cưới hỏi hơi nhiều, nên cơ
thể coi bộ nặng hơn trước, và mỡ vùng bụng phát triển hơi dầy.
Cái vụ lên cân
mập phì này ở nước Mỹ quá quan trọng đến nỗi quốc hội phải can thiệp.
Theo thống kê
thì 60% người lớn, 13% trẻ em ở đây bị quá ký và số tử vong hàng năm lên tới
trên 300,000 người. Chết vì nguy cơ bệnh tim mạch, tiểu đường, vài thứ ung thư,
chỉ vì mập béo. Và Thượng viện Hoa Kỳ phải biểu quyết một Đạo Luật Chống Mập
Phì hôm 10 tháng Chạp vừa qua. Thế ra mập phì cũng nguy hại như “te rô rít”
vậy, cần có luật để giảm thiểu.
Năm nay nhất
định phải coi lại vụ thực phẩm, dinh dưỡng. Bớt tiêu thụ chất béo, thịt gia
súc, tăng rau trái cây, dùng nhiều chất đạm từ cá hay đậu nành.
Đậu nành đã được dùng nhiều ở bên nhà cả
ngàn năm nay dưới dạng đậu hũ, tương, chao… và là nguồn cung cấp chất đạm khá
quan trọng. Mới đây nhiều khoa học gia cho là đậu nành có khả năng làm giảm
nguy cơ bệnh ung thư vú, bệnh tim, chứng loãng xương, bệnh tiểu đường, bệnh
thận và làm giảm vài khó chịu của quý bà trong thời kỳ tắt kinh.
9-Tiếp
tục vận động cơ thể.
Đi bộ mỗi ngày
30 phút, năm ngày một tuần. Môn đi bộ bây giờ được nhiều người ưa thích vì tiện
lợi, đi lúc nào cũng được, không tốn tiền, chỉ cần đôi giầy thích hợp, vừa
chân. Vừa đi vừa tì tê nói chuyện với người bạn đường hay bạn bè, tăng thêm
tình nghĩa yêu thương thân ái.
Theo kết qủa
cuộc nghiên cứu của tiến sĩ Robert D. Abbott, Đại học Y khoa Virginia, công bố
vào mùa hè năm 1999, thì đi bộ làm giảm nguy cơ bệnh tim mạch, bệnh cao huyết
áp, bệnh ung thư và làm tăng sự thư giãn cho tâm não.
10-Duy trì tình
giao tế với cộng đồng, bạn bè, thân thuộc.
Sau một thời
gian quan sát nếp sống một nhóm người cao tuổi, các tác giả R.A Morottoli và
C.M de Leon Glas đã kết luận là giao hữu bạn bè, xã hội có thể làm gia tăng
tuổi thọ, giống như sự tập luyện cơ thể vậy.
Và khoan dung,
tương nhượng với mọi người nhất là cùng “máu đỏ da vàng với nhau”..Các cụ ta vẫn dậy: “Một giọt máu
đào hơn một ao nước lã” cơ mà.
11-Đồng
thời cũng giữ một thái độ lạc quan,
tích cực trong đời sống hằng ngày. Cổ nhân vẫn nhắc nhở “Lạc giả trường
thọ, ưu giả dị yểu”, vui sống lâu, sầu mau chết.
12-Và
tiếp tục
tận hưởng thú ái ân với người bạn đường đã nhiều năm đầu gối tay ấp, chia
ngọt sẻ bùi. Vì, như Xuân Diệu ca tụng, “ Tình không tuổi và Xuân không ngày
tháng”.
Kết luận
Trong bài giới
thiệu cho dự án Healthy People, cựu Tổng Trưởng Y Tế Hoa Kỳ, bác sĩ Louis
Sullivan, nói:
“ Để có sức khoẻ
tốt, mỗi người phải lãnh trách nhiệm tự chăm sóc, Càng ngày ta càng ý thức được
rằng bằng cách duy trì một nếp sống lành mạnh, con người có thể tránh được rất
nhiều bệnh tật”.
Mong rằng ý kiến
trên cũng là một trong những điều cam kết đầu năm của bà con người Việt chúng
ta.
Bác sĩ Nguyễn Ý-ĐỨC
Texas-Hoa Kỳ
Comments
Post a Comment