Giải đáp pháp luât: HỎI ĐÁP PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH. Ls Đăng Dũng

 HỎI ĐÁP PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH.

Ls Đăng Dũng

 ***************************

HỎI :  là bị can, đang trong giai đoạn điều tra, và tôi được tại ngoại, tôi muốn KHIẾU NẠI (COMPLAINT IN CRIMINAL PROCEEDINGS) việc Điều tra viên ( ĐTV), Kiểm sát viên ( KSV), thẩm phán có hành vi vi phạm pháp luật thì tôi phải làm gì ?(

ĐÁP : Trước hết cần phải hiểu một số từ ngữ về pháp luật Hình sự như sau :

Trong tố tụng hình sự, người dân, cơ quan, tổ chức đều có quyền khiếu nại và tố cáo những việc làm trái pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự của các cơ quan và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự hoặc của bất cứ cá nhân nào thuộc các cơ quan đó. Khiếu nại và tố cáo được quy định trong  Bộ luật Tố tụng hình sự. Người khiếu nại có thể đề nghị cơ quan, người có thẩm quyền xem xét lại quyết định, hành vi tố tụng, quyết định giải quyết khiếu nại khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG : là(1) Điều tra viên (ĐTV) có quyết định phân công điều tra vụ án (2) Kiểm sát viên (KSV) có quyết định phân công kiểm sát việc điều tra, xét xử vụ án. (3) Thẩm phán, người được phân công thụ lý vụ án.

Nếu những người này trong lúc thi hành việc điều tra có hành vi lạm quyền, không thực hiện các điều gây thiệt hại cho bị can, bị cáo... thì họ có thể KHIẾU NẠI các hành vi khiếu nại của họ.

Nếu bạn có Luật sư thì bạn cần phải tham khảo với Ls của mình để thực hiện việc KHIẾU NẠI; cần phải nói có nhiều LS “ không dám” khiếu nại trong khi hành nghề, (có thể có nhiều LS không mặn mà việc khiếu nại trong Tố tụng Hs vì họ lo ngại thực hiện điều này sẽ ảnh hưởng lâu dài khi họ bào chữa, biện hộ cho những khách hàng khác sau này), do vậy cần phải lưu ý điều này khi nhờ LS, hỏi xem họ có dám Khiếu nại khi  bạn muốn KHIẾU NẠI...

1. Khiếu nại trong tố tụng hình sự là gì?

 KHIẾU NẠI trong tố tụng là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân theo thủ tục quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự đề nghị:

Cơ quan, người có thẩm quyền( của CQĐT, hoặc VKS, hoặc Toà Án) xem xét lại quyết định, hành vi tố tụng, quyết định giải quyết khiếu nại khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình ( là bị cáo, Luật sư, người liên quan trong vụ án, nhân chứng).

2. KHIẾU NẠI khác với TỐ CÁO trong Tố tụng Hình sự.

TỐ CÁO trong tố tụng hình sự là việc CÁ NHÂN theo thủ tục quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự BÁO cho cơ quan, người có thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng mà họ cho rằng hành vi đó gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Trong phạm vi câu hỏi thì chỉ nói về KHIẾU NẠI mà thôi

3. Người nào có quyền khiếu nại, tố cáo trong tố tụng hình sự?

3.1. Người có quyền khiếu nại trong tố tụng hình sự

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định về người có quyền khiếu nại trong tố tụng hình sự bao gồm:

- CƠ QUAN, TỔ CHỨC, CÁ NHÂN có quyền khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

3.2. Người có quyền tố cáo trong tố tụng hình sự

Người có quyền tố cáo trong tố tụng hình sự theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 là CÁ NHÂN có quyền tố cáo với cơ quan, người có thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luật của bất kỳ người có thẩm quyền tiến hành tố tụng nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

4. Điều kiện thụ lý khiếu nại, tố cáo trong tố tụng hình sự

4.1. Điều kiện thụ lý khiếu nại trong tố tụng hình sự

  Cơ quan, người có thẩm quyền thụ lý khiếu nại để giải quyết khi có đủ các điều kiện sau đây:

KHIẾU NẠI TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ; việc khiếu nại được thực hiện bằng đơn khiếu nại hoặc khiếu nại trực tiếp:

+ Trường hợp khiếu nại được thực hiện bằng đơn thì phải (1)ghi rõ ngày, tháng, năm khiếu nại; tên, địa chỉ của người khiếu nại;(2) tên, địa chỉ của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng bị khiếu nại; (3)nội dung khiếu nại, (4)lý do khiếu nại, (5) tài liệu liên quan đến nội dung khiếu nại và (6)  yêu cầu giải quyết của người khiếu nại.

Đơn khiếu nại phải do người khiếu nại ký tên hoặc điểm chỉ; nếu nhiều người khiếu nại bằng đơn về một nội dung thì trong đơn có chữ ký của những người khiếu nại và phải cử người đại diện để trình bày khi có yêu cầu của người giải quyết khiếu nại.

+ Trường hợp người khiếu nại đến khiếu nại trực tiếp thì người tiếp nhận khiếu nại hướng dẫn người khiếu nại viết đơn hoặc ghi lại nội dung khiếu nại bằng văn bản và yêu cầu người khiếu nại ký hoặc điểm chỉ xác nhận vào văn bản.

Nếu nhiều người đến khiếu nại trực tiếp về một nội dung thì cơ quan có thẩm quyền tổ chức tiếp, hướng dẫn người khiếu nại cử đại diện để trình bày nội dung khiếu nại và ghi lại việc khiếu nại bằng văn bản.

- Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng trong thời hiệu theo quy định tại Điều 471 Bộ luật Tố tụng hình sự; trường hợp khiếu nại quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu thì thời hiệu khiếu nại là 03 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu.

Trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan mà người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại theo đúng thời hiệu quy định thì người khiếu nại phải có giấy tờ, tài liệu chứng minh hoặc văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.

- Khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự ( là Thủ trưởng CQĐT nếu hành vi bị khiếu nại là của Điều tra viên. Là Viện trưởngViện  Kiểm sát . Là Chánh Án nếu thẩm phán thụ lý vụ án bị khiều nại)

- NGƯỜI KHIẾU NẠI PHẢI CÓ QUYỀN, LỢI ÍCH HỢP PHÁP CHỊU TÁC ĐỘNG TRỰC TIẾP BỞI QUYẾT ĐỊNH TỐ TỤNG, HÀNH VI TỐ TỤNG MÀ MÌNH KHIẾU NẠI.

- Người khiếu nại phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật.

Người khiếu nại có thể tự mình hoặc thông qua người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp hoặc người đại diện thực hiện quyền khiếu nại;

THỜI HIỆU KHIẾU NẠI :  là 15 ngày kể từ ngày người khiếu nại nhận được hoặc biết được quyết định, hành vi tố tụng mà người đó cho rằng có vi phạm pháp luật.

- Trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan mà người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại theo đúng thời hiệu thì thời gian có lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan đó không tính vào thời hiệu khiếu nại.

Nếu trong khoảng thời gian 15 ngày đó, bị can, bị cáo không khiếu nại hành vi, quyết định đó thì sau thời gian 15 ngày đó, hành vi vi phạm của người tiến hành tố tụng sẽ không được xem xét,

AI CÓ THẨM QUYỀN GIẢI QUYẾT VÀ THỜI HẠN PHẢI GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI :

NGƯỜI CÓ THẨM QUYỀN GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI LÀ : Thủ trưởng Cơ quan điều tra nếu người bị khiếu nại là Điều tra  viên.

Viện trưởng VKS nếu người bị khiếu nại là Kiểm sát viên.

Chánh Án Toà án nếu người bị khiếu nại là Thẩm phán được phân công thụ lý vụ án.

THỜI HẠN PHẢI RA QUYẾT ĐỊNH GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI : Thời hạn giải quyết khiếu nại của Thủ trưởng Cơ quan điều tra đối với khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của điều tra viên, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra là bảy ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại.

Thời hạn giải quyết khiếu nại của Viện kiểm sát đối với khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của điều tra viên và Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra cùng cấp là bảy ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại đối với kết quả giải quyết khiếu nại lần đầu của Thủ trưởng Cơ quan điều tra.

Tương tự Thời hạn giải quyết khiếu nại của Chánh Án đối với khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của Thẩm phán là bảy ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại đối với kết quả giải quyết khiếu nại lần đầu của Chánh Án Toà án.

Khi nhận được Quyết định giải quyết khiếu nại LẦN ĐẦU nếu không đồng ý với Quyết định này, bị can, bị cáo có quyền KHIẾU NẠI LẦN THỨ HAI. Thời hiệu của lần KHIẾU NẠI lần thứ hai là 03 ngày kể từ khi nhận được QĐ giải quyết khiếu nại.

Thời hạn giải quyết khiếu nại lần thứ hai của CQĐT, VKS, TA là 07 ngày và Quyết định giải quyết lần thứ hai là Quyết định giải quyết cuối cùng và có hiệu lực pháp luật.

LS. ĐẶNG DŨNG.

(Các trường hợp cụ thể mà Ls Đăng Dũng   đã áp dụng trong các vụ án cụ thể . Nhưng trong bài  viết không nêu tên thật của bất cứ ai)